Şehrimizin sorunlarına dair kaleme aldığımız yazılara devam ediyoruz. Kronik bir hal almadan trafik sorunun ortak akılla çözülmesini; göç ve işsizlik sorunlarının da yapılacak kamu ve özel yatırımlarla halledilmesini temenni ederek sorun olarak gördüğümüz bir diğer meseleyi ele almanın zamanının geldiği kanaatindeyiz. Şimdi kış kapıda. Ağrı’yı bekleyen en büyük sorun ise kar. Bu hafta, karın güzelliğinin ardında saklı kalan sorunları ve Ağrı’nın zorlu kış gerçeğini yazacağım.
Ahmet Muhip Dıranas, Kar şiirinde şöyle seslenir:
Kardır yağan üstümüze geceden,
Yağmurlu, karanlık bir düşünceden,
Ormanın uğultusuyla birlikte
Ve dörtnala, dümdüz bir mavilikte
Kar yağıyor üstümüze inceden.
Kar, kimi insanlar için romantik bir manzara, şiirlere konu olan büyülü bir doğa olayıdır. Pencereden izlenirken huzur veren, fotoğraflarda güzel görünen, edebiyatta nice duyguya eşlik eden bir güzelliktir. Ancak Ağrı gibi kışın aylarca hüküm sürdüğü şehirlerde karın anlamı çok daha farklıdır. Burada kar, sadece beyaz bir örtü değildir. Temizlenmeyen yollar, buz tutmuş kaldırımlar, kabaran doğal gaz faturaları, aksayan ulaşım ve soğukta yaşam mücadelesidir. Başka şehirlerde romantik bir manzara olarak izlenen kar, Ağrı’da çoğu zaman hayatın önüne çıkan bir engele dönüşür.
Ağrı’da kış her yıl aynı manzarayla geliyor. Kar yağıyor, çatılar beyaza bürünüyor, sokaklar ve caddeler kar altında kalıyor. Bu şehirde yaşayan insanlar soğuğa da kara da yabancı değil. Ancak her kış aynı sorular yeniden gündeme geliyor. Kar yağdıktan sonra yollar neden zamanında temizlenmiyor? Kaldırımlar neden günlerce kar ve buz altında kalıyor? Vatandaş neden en temel ihtiyaçlarını karşılamak için bile büyük güçlükler yaşıyor? Ağrı’da bugün kış mevsimini zorlaştıran mesele karın yağması değil, kar sonrasında ortaya çıkan sorunların yeterince çözülememesidir. Ana arterlerde zaman zaman temizlik çalışmaları yapılsa da şehrin birçok cadde ve sokağında kar birikintileri varlığını sürdürüyor. Kaldırımlar ise çoğu yerde kar yığınlarıyla kaplı. Yayaların kullanması gereken alanlar işlevini kaybedince insanlar araçların geçtiği yollarda yürümek zorunda kalıyor. Bu durum hem trafik güvenliğini tehlikeye atıyor hem de vatandaşların günlük yaşamını güçleştiriyor.
Özellikle yaşlılar, çocuklar, engelliler ve hastalar için birkaç yüz metrelik mesafe bile ciddi bir mücadeleye dönüşüyor. Bir insanın hastaneye gitmesi, öğrencinin okuluna ulaşması veya çalışanın işine yetişmesi neden bu kadar zor olmalı? Yoğun kar yağışı elbette belediyeler için önemli bir sınavdır. Fakat bu sınavın başarısı, kar yağarken yapılan açıklamalarla değil, kar yağdıktan sonra şehrin ne kadar hızlı ve etkili temizlendiğiyle ölçülür.
Doğal gaz meselesi de Ağrı’da kışın en ağır ekonomik sorunlarından biridir. Türkiye’nin en soğuk illerinden biri olan Ağrı’da vatandaşlar yılın büyük bölümünü ısınma ihtiyacıyla geçiriyor. Dondurucu soğukların haftalarca, hatta aylarca etkisini sürdürdüğü bu şehirde doğal gaz bir konfor değil, zorunluluktur. Buna rağmen vatandaşlar yüksek faturalar karşısında ciddi bir geçim mücadelesi veriyor. Kışın evini yeterince ısıtmak isteyen aileler bütçelerini zorlamak, tasarruf etmek isteyenler ise soğukla mücadele etmek zorunda kalıyor. Burada açıkça sorulması gereken bir soru var: Türkiye’nin en soğuk şehirlerinden birinde yaşayan Ağrılıların ısınma maliyetleri neden iklim şartlarına göre düzenlenmiyor? Daha ılıman bölgelerle aynı fiyatlandırma anlayışının sürdürülmesi ne kadar adil? Ağrı’ya özel doğal gaz tarifesi, bölgesel indirim veya kış aylarında daha güçlü enerji desteği artık ciddi biçimde gündeme alınmalıdır. Ağrılı vatandaş devletten ayrıcalık beklemiyor. Yaşadığı coğrafyanın ağır şartlarının dikkate alınmasını istiyor. Bir tarafta dondurucu soğuk, diğer tarafta kabaran faturalar varken insanlardan huzurlu bir kış geçirmelerini beklemek gerçekçi değildir. Ağrı’da kışın bedeli zaten ağır. Vatandaşa bu bedeli bir de yüksek faturalarla ödetmemek gerekir.
Kış şartlarından en fazla etkilenen kesimlerden biri de öğrencilerdir. Ağrı’da eğitim gören binlerce öğrenci, sabahın erken saatlerinde soğuk havada yola çıkıyor. Buz tutmuş kaldırımlarda yürümeye, duraklarda uzun süre beklemeye ve güçlükle ulaşım araçlarına binmeye çalışıyor. Özellikle üniversite öğrencileri açısından ulaşım sorunu, günlük eğitim hayatının önemli bir parçası hâline geliyor. Dersine yetişmeye çalışan bir öğrencinin ilk mücadelesi akademik başarı değil, okula güvenli biçimde ulaşabilmek olmamalıdır. Kışın Ağrı’da dışarı çıkmak bazen zorunlu bir ihtiyaçtan öteye geçerek eziyete dönüşüyor. İnsanlar alışverişe gitmek, hastaneye ulaşmak, çocuklarını okula götürmek veya günlük işlerini halletmek için evlerinden çıkıyor. Ancak karşılaştıkları manzara çoğu zaman değişmiyor. Temizlenmemiş yollar, buz tutmuş kaldırımlar ve aksayan ulaşım. Zamanla bu durum insanların sosyal hayatını da daraltıyor. Vatandaşlar dışarı çıkmaktan çekiniyor, günlük yaşamlarını ertelemek zorunda kalıyor. Böyle bir ortamda şehirdeki mutsuzluğu görmezden gelmek mümkün değil.
Elbette Ağrı’nın iklim şartları ağırdır. Yoğun kar yağışıyla mücadele etmek kolay değildir. Ancak zorlu coğrafya, hizmet eksikliğinin gerekçesi hâline getirilmemelidir. Tam tersine, kış şartları ağır olan şehirlerde hazırlıkların daha kapsamlı yapılması gerekir. Kar yağmadan önce gerekli tedbirler alınmalı, yağış sırasında yollar açık tutulmalı, sonrasında ise kaldırımlar ve ara sokaklar güvenli hâle getirilmelidir. Ağrı’nın ihtiyacı, günü kurtaran geçici müdahaleler değil, planlı ve kalıcı çözümlerdir. Belediyeler, ilgili kamu kurumları ve enerji politikalarını belirleyen yetkililer vatandaşın sesini duymalıdır. Çünkü temiz bir kaldırım, ulaşılabilir bir okul, güvenli bir yol ve makul bir ısınma gideri lüks değildir. Bunlar insanca yaşamın temel gereklilikleridir. Ağrı’da kar yağmaya devam edecek. Buna kimsenin itirazı yok. İtirazımız, karın her yıl aynı sorunları beraberinde getirmesine ve vatandaşın bu sorunlarla baş başa bırakılmasına.
Şairin dizelerinde ince ince yağan kar, Ağrı’da bazen hayatın üzerine ağır ağır çöken bir çileye dönüşüyor. Ağrı’nın beyazı güzellik olsun, çile değil. Bu şehirde yaşayan insanlar da güvenli yollarda yürümeyi, sıcak evlerde yaşamayı ve kışın hayatın durmadığı bir şehirde nefes almayı hak ediyor.
